Het inhalen van gemiste gebeden

Of je nu een gebed van een dag, week of een jaar geleden niet hebt uitgevoerd: je dient alle gemiste verplichte gebeden in te halen vanaf de tijd dat je een mukallaf [1] was geworden. De positie van alle vier wetscholen is dat het verplicht is om alle gemiste gebeden in te halen, onafhankelijk van welke reden dan ook. Het gebed is het eerste waar we over bevraagd zullen worden op de Dag des Oordeels, zoals waar de Profeet ﷺ ons hierover heeft geïnformeerd in vele overleveringen.

De Boodschapper van Allah ﷺ zei:

“Het eerste waarover een persoon ter verantwoording zal worden geroepen, is het gebed. En het eerste wat betrekking heeft op het beslechten van geschillen, is het bloedvergieten “[2]

Imam al-Nawawi verklaart:

“Er is een consensus [ijma’] van de geleerden wiens mening is dat degene die een gebed met opzet verlaat, hij dit gebed verplicht moet inhalen.”[3]

Mensen die menen dat gemiste gebeden niet ingehaald hoeven te worden

De mensen die deze mening volgen zijn veelal mensen die niet een van de vier wetscholen van fiqh volgen. Deze mening is uit onze ervaring vooral te vinden onder:

1. aanhangers van de Salafi/Wahhabi-groepering

2. modernisten en mensen die begeerten volgen inzake het gebed

3. mensen die verkeerd geïnformeerd zijn door predikers

De reden waarom veelal aanhangers van de Salafi/Wahhabi-groepering van mening zijn dat gemiste gebeden niet ingehaald dienen te worden is tweeledig:

1. Sommigen van hen beschouwen het opzettelijk missen van het gebed als een daad dat men buiten de Islam doet treden. Dit is een kleine mening die zij geërfd hebben uit de Hanbali madhhab, maar zeker niet de mu’tamad [breedst gedragen mening] is binnen die wetschool;

2. Maar de meesten van hen volgen deze mening gebaseerd op de mening van imam Ibn Taymiyya, die binnen de Salafi/Wahhabi groepering als ‘shaykh al-Islam’ is genomen en vaak het laatste woord heeft boven de breed gedragen traditionele geleerdheid om. Imam ibn Taymiyya heeft op zijn beurt deze mening overgenomen van imam ibn Hazm. Ibn Hazm was van mening dat de gebeden niet ingehaald konden worden en men het moest compenseren met vrijwillige gebeden. Dit is wat vele salafi-predikers en geleerden vaak als argument aanhalen, puur gebaseerd op het blindvolgen van imam ibn Taymiyya, via wie zij deze mening aanhangen.

Imam al-Nawawi verklaarde over deze mening van imam ibn Hazm het volgende:

“Abu Mohammed ‘Ali Ibn Hazm verschilde met hen door te zeggen dat zo’n persoon de gebeden niet kan inhalen en het niet geldig zou zijn. Hij zei dat diegene in plaats daarvan veel goede werken zou moeten leveren en vrijwillige gebeden zou moeten verrichtten opdat de balans in de weegschaal op de Dag des Oordeels in zijn voordeel zou wegen. Hij zou vergeving moeten vragen aan Allah en berouw tonen.Deze positie van hem (Ibn Hazm) is mede door dat het in tegenstelling is tegen de consensus van de geleerden, ongeldig verklaard, met betrekking tot bewijs. Onder de bewijzen voor het inhalen is: Dat wanneer je verplicht bent om een gebed in te halen dat je vergeten bent, helemaal vanzelfsprekend zou moeten gelden wanneer je het gebed met opzet niet zou hebben verricht”[4]

In de bovenstaande tekst, refereert imam al-Nawawi o.a. naar de volgende hadith en soortgelijke:

De Boodschapper van Allah ﷺ werd gevraagd over een persoon die slaapt en het gebed heeft gemist, of dit vergeten is. Hij zei “de compensatie hiervoor is het [gemiste gebed] te bidden wanneer hij het zich herinnert.” [5]

Tot slot

We zien dus dat de afwijkende mening van imam Ibn Hazm, al reeds in zijn tijd afgekeurd werd door de consensus van de moslimgeleerden, zoals overgeleverd is door imam al-Nawawi. Mede omdat deze mening tegen de consensus ingaat, is deze ongeldig. Ondanks dit, is deze mening toch overgenomen door imam ibn Taymiyya, een imam die meestal het laatste woord heeft binnen de Salafi/Wahhabi-groepering. Ook in onze tijd is de consensus van de vier wetscholen nog altijd geldig, en daarom dient elk gemist gebed, of dit nu van een dag of een jaar geleden is, ingehaald te worden. Wij raden eenieder aan om na te gaan of men gebeden heeft gemist in de afgelopen jaren en ernaar te streven deze in te halen. Men kan dit bijvoorbeeld doen door na het uitvoeren van een normaal verplicht gebed dat je die dag hoort te doen, daarnaast nog inhaalgebeden te verrichtten die je gemist hebt. Al zijn dit jaren aan opeengestapelde gemiste gebeden: je dient ze in te halen en hier dagelijks mee bezig te zijn.

En Allah weet het beste,

Team Sunni Instituut

Voetnoten

[1] Dit is de leeftijd waarop de eerste tekenen van de pubertijd tevoorschijn komen. De gedetailleerde tekenen die het begin van de pubertijd aangeven, kunnen verschillen per wetschool.

[2] أَخْبَرَنَا سَرِيعُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ الْخَصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْرَقُ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏“‏ أَوَّلُ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ الصَّلاَةُ وَأَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ فِي الدِّمَاءِ ‏”

[3] Al-Majmū’ Sharh al-Muhadhdhab, 3:86.

[4] Ibid

[5] أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ الأَحْوَلُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ يَرْقُدُ عَنِ الصَّلاَةِ أَوْ يَغْفُلُ عَنْهَا قَالَ ‏ “‏ كَفَّارَتُهَا أَنْ يُصَلِّيَهَا إِذَا ذَكَرَهَا ‏”