De wetenschap van Tasawwuf in relatie tot Fiqh

Boeken over islamitische jurisprudentie [fiqh] beginnen gewoonlijk met een hoofdstuk over reiniging [at-tahara], maar zelden schijnen zij een licht over haar innerlijke aspecten en spirituele dimensies. Ze gaan over tot het gebed, diens voorwaarden, pilaren, verplichte handelingen, aangeraden handelingen, ethiek, gehekelde handelingen en de handelingen die de geldigheid teniet doen. Echter, ze behandelen niet de interne gemoedstoestanden waaraan voldaan moet worden gedurende het gebed. Een voorbeeld hiervan is de afwezigheid van discussies over hoe men khushu’ [diepe concentratie] in het gebed kan bereiken en welke handelingen tot haar realisatie leiden. Dit ondanks het feit dat khushu’ wordt erkend als een soort kennis, kennis die onder de eersten zal zijn die van deze aarde zal verdwijnen.

Zoetheid van het geloof

Wanneer we reflecteren met het voorgaande in het achterhoofd over de wetenschap die de studie van fiqh het beste vervolledigt en complimenteert, denken we onmiddellijk aan de wetenschap van tasawwuf. Het is de wetenschap die de handelingen van het hart, zoals oprechtheid en de manier dit te bekomen, onderzoekt.

Het ontwikkelt binnen het individu de capaciteit om de regels van de fiqh te volgen. Persoonlijke toewijding aan de regels van fiqh is verweven met de staat van spirituele ontwikkeling. Gewoonlijk stelt kennis over Allah een persoon in staat de zoetheid van het geloof te proeven en resulteert zij in een sterkere toewijding om Zijn voorschriften te volgen.

Dus, het is zeer misplaatst voor degenen die tasawwuf  kleineren, om te denken dat de spirituele reis naar Allah samen kan gaan met een poging om te ontsnappen aan de navolging van Zijn regels. Hoe kan dit wanneer Allah de Profeet صلى الله عليه و سلم vertelde:

“Vervolgens plaatsten Wij jou op een juiste weg van de godsdienst. Volg deze dan en volg niet de begeerten van degenen die niet weten.” {45:18}

Dit is waarom Junaid al-Baghdadi over een groep mensen die het bereiken van [de hoogte van iemands relatie met] Allah gelijkstelden aan het niet volgen van de regels van shari’a, zei:

“Ja, zijn hebben haar bereikt, zij bereikten de Hel. De vroegere geleerden zeiden: ‘indien iemand fiqh bestudeert zonder tasawwuf, zal hij corrupt worden. En indien iemand tasawwuf bestudeert zonder fiqh, zal hij een ketter worden. Hij zal zijn doel pas bereiken, wanneer hij zowel fiqh als tasawwuf bestudeert.”

Twee wetenschappen hand in hand

Tasawwuf is noodzakelijk om de studie van fiqh te vervolledigen en fiqh is noodzakelijk in de studie van tasawwuf om aan te tonen wat toegestaan is en wat niet. Degene die een van beide uit het oog verliest, verliest de helft. Het is een grove fout wanneer de twee gescheiden worden. Dit gebeurt wanneer de sufi afdwaalt van het bestuderen van fiqh en wanneer de jurist [faqih] afdwaalt van het studeren van tasawwuf. Het kan voorkomen worden indien de jurist bestudeert wat spiritueel nodig is om vast te houden aan de regels. Op hetzelfde moment, moet de sufi bestuderen wat er van hem verwacht wordt met betrekking tot de regels van de fiqh en niet van deze regels af te dwalen doorheen zijn spirituele reis. Omwille van deze reden zeiden enkele prominente geleerden van tasawwuf, zoals imam ar-Rifa’i:

“Het einddoel van de geleerden en de sufi’s is één. We vermelden dit omdat sommige onwetenden onder de sufi’s anderen bang maken door te zeggen dat indien iemand geen shaykh heeft [in tasawwuf], dat de shaytan dan zijn ‘shaykh’ zou zijn.”

Eerder, shaytan is de shaykh van de onwetende die niet studeert noch studie apprecieert. Wat betreft de persoon die Allah zoekt door het zoeken van kennis, zijn imam is kennis zelf: de shari’a.

In zijn boek Qawa’id at-Tasawwuf bespreekt imam Ahmed Zarruq het concept van de noodzaak aan een shaykh. Hij zei:

“Taqwa heeft geen shaykh nodig om zichzelf uit te leggen. De intelligente persoon heeft enkel de Qur’an nodig om zijn of haar spirituele reis te leiden, maar zij zullen niet veilig zijn voor de zwakten van hun ziel.”

Het is daarom belangrijk dat de persoon in staat is te leren en hetgeen hij leert in praktijk te brengen. Dit is het minimum dat Allah van Zijn dienaren eist. Dit kan verwezenlijkt worden door een competent persoon die leert en begrijpt aan de hand van het lezen van betrouwbare boeken [van tasawwuf]. Het kan ook bereikt worden door het volgen van een van de oprechte geleerden die praktiseert wat hij preekt  – of hij al dan niet een sufi wordt genoemd.

Tot slot

Als conclusie kunnen we stellen dat de wetenschappen fiqh en tasawwuf complementair  en noodzakelijk zijn voor iedere persoon. De hoeveelheid verschilt van persoon tot persoon, maar beide in diepte bestuderen is een verplichting voor de gemeenschap en aanbevolen voor ieder individu.

Shaykh Sa’id Hawa